Kullanıcı girişi
Kullanıcı adımı unuttum
Şifremi unuttum
Giriş yap
UZMANTV'ye Facebook hesabınız ile üye olun

VEYA eposta adresinle üye ol
Zaten üye misin ? Giriş yap

Kullanıcı adı hatırlatma
Kullanıcı adınızı e-posta adresinize gönderebilmemiz için, lütfen e-posta adresinizi yazıp gönder butonuna basın.
Şifre hatırlatma
Şifrenizi e-posta adresinize gönderebilmemiz için, lütfen kullanıcı adınızı ya da kayıt olurken bize verdiğiniz
e-posta adresinizi yazıp gönder butonuna basın.
ya da
İşlem Tamam
Şifrenizi sistemde kayıtlı olan e-posta adresinize gönderdik. Eğer şifre hatırlatma e-postası ulaşmazsa junk/spam klasörünü kontrol etmeniz yerinde olur. Belki yanlışlıkla oraya düşmüştür.

Üye giriş sayfasına git.

Tamam

Ön Çapraz Bağ Yaralanmaları

Diz çapraz bağ yaralanması nedir?

1,617
kez izlendi
Puan: 4.00 / 5
Detaylı Açıklama
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Dizdeki çapraz bağlar tibia adı verilen kaval kemiğinin öne ve arkaya doğru aşırı kaymasını ve diz ekleminin aşırı dönme hareketini (rotasyon) engeller. Yaralanma en sık olarak bir bacak yerde sabit iken vücudun kendi üzerinde dönme hareketi yapması sonucu oluşur. Oluşan travmanın şiddeti ile sırasıyla zedelenme, yırtık ve kopma oluşmaktadır. Yaralanma  sonucu akut dönemde dizde ağrı, şişme ve hemartroz denilen diz eklemi içine kanama gerçekleşirken, kronik dönemde dizde sık sık boşalma hissi, güvensizlik ve diz önü ağrısı gibi instabilite bulguları görülebilir. Hastaların önemli bir bölümü de yaralanmadan aylar ve yıllar sonra dizde boşalma, güvensizlik hissi, hızlı koşarken, depar esnasında veya spor esnasında dizde dönme hissi ile doktora başvurmaktadır. Yaralanma en çok kontakt spor dediğimiz futbol, basketbol, voleybol, dövüş sporları ve kayak sporları yapanlarda görülür

Bu durum tedavi edilebilir bir durumdur ve mutlaka ameliyat gerektirmez. Erken dönemde ilaç tedavisi, buz ve bandaj tedavisi daha sonrasında da iyi bir fizyoterapi ile hasta takip edilebilir. Sporcularda muhakkak cerrahi tedavi önerilmektedir. Spor yapmayan kişilerde dahi eğer aktif bireylerse, dizde instabilite bulguları varsa cerrahi tedavi önerilir.

Ön çapraz bağ kopması belirtileri

Ön çapraz bağ iki adet banttan oluşmaktadır kopma her iki bantta veya tek tek olabilmektedir. Bağın kopmasından kasıt bütünlüğün tamamen kaybolmasıdır. Kopma en çok bir bacak havada diğer bacağımız yerde iken  yerde olan bacak üzerinde şiddetli ve ani dönme hareketi ile oluşmaktadır. Ancak sportif aktivite sırasında direkt travma ile de ön çapraz bağ yaralanmaları görülebilmektedir. Özellikle futbol veya dövüş sporları esnasında direkt travma ile yırtık oluşması sıkça görülebilmektedir. Hasta bazen kopma sesini dahi duyabilir ama en sık eklemde oluşan ani ve yaygın şişlik, şiddetli ağrı ve hareket kısıtlılığı görülür. Aktivite esnasında dizde dönme hareketi dışardan dahi görülebilir. 

Spor esnasında dizde ani bir dönme hareketi ile oluşan şişlik,şiddetli ağrı ve hareket kısıtlılığı akla mutlaka ön çapraz bağ yaralanmasını getirmelidir. Dışarıdan bakıldığında dizde şişlik, kızarıklık ilk görülen bulgulardır. Kişi kalkıp yürüyemez ve ağrı sebebiyle dizini hareket ettirmek istemez. İlk yapılacak müdahale eklemi hareketsiz bırakmak ve buz uygulamasıdır. Kişi kalkıp yürümeye zorlanmamalıdır. Eğer müsabaka esnasında oluştuysa sporcunun müsabakaya devam etmesine izin verilmez. Daha sonrasında vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurması önerilir. Sağlık kuruluşunda muhakkak kırık ve eşlik eden diğer yaralanmalar yönünden hasta tetkik edilmelidir.

Ön çapraz bağ yırtığı belirtileri

Yırtık hemen hemen hep spor esnasında yaralanma ile oluşur. Günlük aktivite esnasında yırtık görülmesi çok nadirdir. Yaralanma  sonucu erken dönemde dizde ağrı, şişme ve hemartroz denilen diz eklemi içine kanama gerçekleşirken, ilerleyen dönemlerde dizde sık sık boşalma hissi, güvensizlik ve diz önü ağrısı gibi instabilite bulguları görülebilir. Erken dönemde tanı konmamış hastalarda yaralanmadan aylar ve yıllar sonra dizde boşalma, güvensizlik hissi, hızlı koşarken, depar esnasında veya spor esnasında dizde dönme hissi ile de kendini gösterebilmektedir.  

Ön çapraz bağ yırtığı en çok kontakt spor diye tabir ettiğimiz futbol, basketbol ve voleybol yaparken oluşur. Ön çapraz bağ yırtılması olay anında şiddetli ağrıya yol açabilir. Dışardan eklemde oluşan şişlik, içerdeki kanamaya bağlı olarak kızarıklık ve kişi ilk yürümeye çalıştığında dizinde kayma hareketini gözle görebilir. 

İlk başvuruda eşlik eden kırık riskini atlamamak için muhakkak röntgen çekilip tetkik edilmelidir. Ağrılı dönem atlatıldıktan sonra fizik muayene ile dahi ön çapraz bağ yırtığı tanısı konabilir. Ama kesin tanı için MR çekilmesi önerilir. Ayrıca MR ile eşlik eden menisküs yaralanmaları, kıkırdak hasarları ve yan bağ yaralanmaları da ortaya konabilir. 

Ön çapraz bağ kendi kendine iyileşen bir doku değildir bu yüzden de rekonstrüksiyon denilen yeniden bağ yapma işlemi uygulanmaktadır. Yırtık oluşan kişide dize soğuk uygulama, eklemin hareketsiz bırakılması, bandaj uygulaması ve istirahat önerilir. Sağlık kuruluşuna ulaştığında bandaj uygulaması, gerekirse eklemi hareketsiz bırakmak üzere geçici atel uygulaması, ilaç tedavisi uygulanmalıdır.

Ön çapraz bağ yaralanmalarının tedavisi

Ön çapraz bağ iki adet banttan oluşmaktadır kopma her iki bantta veya tek tek olabilmektedir.  Eğer bağ boyunca longitudinal yırtık denilen uzunlamasına yırtık oluştuysa veya bağların biri kopmasına karşın instabilite bulguları yoksa kişinin aktivite durumuna göre tedavi seçenekleri belirlenir. 

Erken dönemde ödem ve ağrı giderici tedavi uygulandıktan sonra hasta tam randımanlı fizik muayeneye izin verdiğinde diz muayenesi tekrarlanır. Eğer hastanın diz muayenesinde ön çapraz yırtığına bağlı bulgular pozitifse, dizde boşalma hissi tarzı şikayetleri mevcutsa ön çapraz yırtığı MR görüntüleme ile ispatlandıysa ameliyat önerilir. Kişi masa başı gibi nispeten daha hareketsiz bir işe sahipse veya sedanter bir yaşama sahipse ve 55 yaşının üstündeyse cerrahi yapılması önerilmez. Hasta düzenli olarak spor yapmasa dahi ya da profesyonel anlamda sporcu olmasa dahi eğer hastada  ön çapraz bağ yırtığına bağlı semptomlar mevcutsa ve aktif bir günlük yaşama sahipse ameliyat olması önerilir. 

55 yaş üzeri veya travmatik olmayan örneğin yaşlanmaya  bağlı olarak oluşan çapraz yırtıklarında, kişinin genel durumu ameliyat olmasına izin vermiyorsa veya ilerleyen dönemlerde diz ağrısına bağlı tarafımıza başvuran hastada çekilen MR'larda ön çapraz bağın kopuk olduğu görülmesine rağmen ön çapraz bağ yırtığına dair semptomlar yoksa konservatif tedavi ve fizyoterapi ile diz çevresini güçlendirici egzersizler önerilir. 

Ön çapraz bağ tedavisinde ameliyatın başarısı ameliyatın tekniği kadar ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin iyi uygulanabilmesi ve hasta takibinin iyi olmasına dayanmaktadır. Böylelikle hasta hem günlük yaşamına hem spor hayatına daha kısa sürede ve daha sağlıklı dönüş yapabilmektedir.

Ön çapraz bağ ameliyatı

Çapraz bağın tam kopuklarında veya yırtıklarında çapraz bağ fonksiyonunu yitirdiyse  ameliyat edilmesi gereklidir. 

Çapraz bağ kendi kendini tamir edebilen bir doku değildir o yüzden tamiri yani uç uca dikilmesi yerine rekonstrüksiyonu denilen yeniden bir bağ oluşturulması tercih edilir. Çapraz bağ yerine konacak olan bağ hastanın kendisinden alınabildiği gibi sentetik ya da kadavra kaynaklı olabilmektedir. En sık olarak hamstring olarak adlandırılan tibianın üst iç tarafına yapışan tendonlar(kas kirişleri) kullanılmaktadır. Yine sıklıkla diz kapağına yapışan (patella) patellar tendonun bir parçası kemik bloğu ile alınıp bağın yerine konmakta kullanılabilir. 

Ön çapraz bağ ameliyatı ilk olarak greft adı verilen bağın yerine kullanılacak olan tendonun alınması ile başlar. Tibianın hemen üst kısmından yapılan bir 3-4 cm'lik kesi ile greft alınır daha sonra artroskopik dediğimiz kapalı video yardımlı sistemle ön çapraz bağın tibia ve femur dediğimiz kemiklerdeki orjinal yapışma yerleri baz alınarak tibia (kaval) ve femur (uyluk) kemiğine tüneller açılır. Daha sonra oluşturulan bağ sağlam  tibiadan yukarı doğru geçirilerek her iki tünel içine sıkıca oturtulur. Uygun gerginlik sağlandıktan sonra metal veya eriyebilen vidalar, U şeklinde çiviler ve buton dediğimiz demir takoz sistemleri ile tespit edilir. 

Ön çapraz bağ ameliyatlarında, eğer varsa menisküs yaralanmaları ve kıkırdak yaralanmaları da artroskopik olarak tedavi edilmektedir.  Eğer erken dönemde bir yaralanma mevcutsa operasyon için en az 3 hafta beklenmesi önerilir. Ameliyat süresi  değişken olmakla beraber 1-1,5 saat kadar sürmektedir. Her ameliyatta olduğu gibi narkoz almaya bağlı riskler ameliyat sonrası enfeksiyon, hareket kısıtlılığı gibi riskler olabilmektedir. Hasta ameliyatın hemen ertesi günü çift koltuk değneği yardımıyla ayağa kalkıp kısmi yük vererek yürümeye başlar. Eğer hastanın ameliyatı esnasında herhangi bir komplikasyon gelişmezse ve ameliyat sonrası rehabilitasyona iyi uyum sağlanırsa başarı oranları oldukça yüksektir.

Ön çapraz bağ ameliyatı sonrası iyileşme süreci

Ameliyatın totalde başarısı hasta sağlıklı olarak günlük yaşam aktivitelerine döndüğünde daha iyi anlaşılabilir. Hastanın dizindeki dönme hissi, güvensizlik ortadan kalkar daha rahat hareket etmeye başlar. Hasta operasyon sonrası servisteki yatağına alınır eğer ek bir problem yoksa yoğun bakım ihtiyacı gerekmemektedir. Hasta ameliyatın hemen ertesi günü çift koltuk değneği ile ayağa kalkabilir. 3 hafta sonra koltuk değnekleri bırakılabilir. 

Ön çapraz bağ ameliyatlarında fizyoterapi ameliyatın ertesi günü başlamalıdır. Diz çevresindeki kasları güçlendirici egzersizler dizi açma kapama egzersizleri uygulanır. 

Dizlerde ön çapraz bağ ameliyatından sonra hastanede kalış süresi ortalama 2-3 gün kadardır, hasta daha sonra taburcu edilebilir. Taburculuk sonrası iki kez yara kontrolü için görülen hastaya bir fizik tedavi programı başlanır. Haftada 2-3 kez olmak üzere kişinin ihtiyacına bağlı olarak 10 ile 20 seans arasında fizyoterapi görmesi önerilir. Ancak fizyoterapi esnasında hastanede kalışa gerek duyulmaz. 

Ameliyattan sonra dikkat edilmesi gerekenler
- Fizik tedavi ve rehabilitasyon özellikle spor cerrahisinde tecrübesi olan kişilerce yapılmalı, hasta hazırlanan programa katiyetle uymalıdır.
- Günlük fiziksel aktivitede ciddi bir kısıtlanma olmamaktadır. 
- Ani dönüşlerden, zıplama hareketinden ve uzun süreli özellikle engebeli arazilerde yürüyüşlerden kaçınmak gerekir. 
- Spor aktivitesi açısından 3 ay sonra düz koşulara 6 ay sonra ise kontakt spora dönüş izin verilebilir. 
- Yara iyileştikten sonra ise yüzme  gibi düşük aktiviteli sporları yapmasında sakınca yoktur. 
- Ameliyat sonrası eğer hasta rehabilitasyon sürecine iyi uyum gösterirse tamamen iyileşme mümkündür. 
- Ameliyat edilen birçok profesyonel sporcuda ilerde sorunsuz olarak spor hayatına dönüş sağlanmıştır.

Videoyu Göster
Sitene ekle
Kapat