Kullanıcı girişi
Kullanıcı adımı unuttum
Şifremi unuttum
Giriş yap
UZMANTV'ye Facebook hesabınız ile üye olun

VEYA eposta adresinle üye ol
Zaten üye misin ? Giriş yap

Kullanıcı adı hatırlatma
Kullanıcı adınızı e-posta adresinize gönderebilmemiz için, lütfen e-posta adresinizi yazıp gönder butonuna basın.
Şifre hatırlatma
Şifrenizi e-posta adresinize gönderebilmemiz için, lütfen kullanıcı adınızı ya da kayıt olurken bize verdiğiniz
e-posta adresinizi yazıp gönder butonuna basın.
ya da
İşlem Tamam
Şifrenizi sistemde kayıtlı olan e-posta adresinize gönderdik. Eğer şifre hatırlatma e-postası ulaşmazsa junk/spam klasörünü kontrol etmeniz yerinde olur. Belki yanlışlıkla oraya düşmüştür.

Üye giriş sayfasına git.

Tamam

Kordon Kanı ve Dokusu ile Kök Hücre Nakli

Kordon kanı kök hücreleri tedavide verimli bir kaynak mıdır?

3,892
kez izlendi
Puan: 4.00 / 5
Detaylı Açıklama
Pediatrik Hematoloji Uzmanı

Kök hücreler, insan vücudunda bulunan, her türlü vücut hücresine dönüşebilen ve bir yandan da kendini yenileyen ana hücrelerdir. Nerede bir zedelenme veya onarım ihtiyacı varsa, oraya giderek gereken hücre tipine dönüşür ve hasarı onarırlar. Hangi tip hücre ve dokuya ihtiyaç varsa ona dönüşürler. 

Kök hücrelerin vücutta en fazla olduğu zaman anne karnındaki bebeklik çağıdır. Daha sonra yaşlanma süreci ile sayısı azalır. Nitekim yaşlanmayla beraber doku, organ iyileşmelerinin daha yavaş ve güç olduğu da bilinen bir gerçektir.

Nakil amacıyla kullanılan kök hücreler kemik iliğinden, kandan veya göbek kordonundan elde edilebilir. Nakil işlemi için başlangıçta sadece kemik iliğinden kök hücre elde edildiğinden işlem geleneksel olarak kemik iliği nakli olarak adlandırılmışsa da kemik iliği dışında da kök hücre elde edilebildiğinden günümüzde hematopoetik (kan yapıcı) kök hücre nakli deyimi tercih edilmektedir.

Kök hücre nakli, lösemi gibi maliyn (habis) kan hastalıkları ile kemik iliği yetmezlikleri ve doğumsal kan hastalıklarının tedavisinde başvurulan en önemli tedavi yöntemlerden biridir. Hastaya başka birisinden kan yapıcı kök hücre verilerek yapıldığında allojenik kök hücre nakli, kendi kök hücrelerinden yapıldığında otolog kök hücre naklinden söz edilir. Hastaya hangi tip nakil yapılacağı hastalığın tipine veya mevcut durumuna göre karar verilir.

Kordon kanı kök hücre nakli kullanılan hastalıklar

Günümüzde kordon kanı saklanması yöntemiyle elde edilen kök hücrelerden, lösemi, lenfoma gibi kanser türlerinde; talasemi, orak hücreli anemi gibi metabolik hastalıklarda; fankoni anemisi gibi kemik iliği hastalıklarında, bağışıklık sistemi bozukluklarında, doğuştan gelen metabolik düzensizlikler gibi hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır. Ayrıca rejeneratif tıp da bazı organların  yenilemesinde ve hatta organ yapımı gibi birçok alanda kullanılması konusunda birçok çalışma mevcuttur. 

Kordon dokusu kök hücrelerinin tedavide kullanım amacı

Kordon dokusu kök hücreleri ile yapılacak nakilde alıcı ve verici arasındaki doku uyumu gerekliliği, kemik iliği ve periferik kan kök hücre nakillerine göre daha avantajlıdır. 4/6 HLA uygunluğunda bile nakil yapılabilir. Bundan dolayı kordon dokusu kök hücreleri tüm aile için daha verimli bir kullanıma sahiptir.

Kordon dokusu kök hücreleri kordon kanından farklı olarak, tip 1 diyabet, kalp ve damar hastalıkları, felç, Alzheimer, Parkinson, kemik ve kıkırdak hasarı, yara ve yanık tedavileri ve doğuştan gelen görme ve işitme kayıpları gibi pek çok hastalığın tedavisinde kullanılabilme olanağı sağlamaktadır. 

Kan hastalığı sebebiyle kişiye kök hücre nakli yapılacağı zaman hem kordon kanındaki hem de kordon dokusundaki kök hücrenin birlikte verilmesi, yeni ve sağlıklı kan hücresi oluşturma sürecini hızlandırıp, naklin başarısını artırmaktadır. Ayrıca kordon kanı kök hücrelerinin erişkinlerde kullanımı için miktarının artırılması gerektiğinde mezenkimal kök hücrelerle birlikte verilmesi son yıllarda kullanımı denenmiş bir seçenektir.

Lösemide çocuğun kordon kanının kendisinde kullanılması

Lösemi gibi kan hastalıkları büyük oranda edinsel, yani sonradan kazanılan hastalıklardır. Çocukların 2 yaşından sonra geçirdiği ateşli hastalıklar ve çevresel etmenlerle gen yapısında meydana gelen kırılmalar ve hasarlar sebebiyle bu hastalıkların oluşabilmektedir. Bu kapsamda yer alan edinsel kan hastalıklarında yani büyük oranda bebeğin kordon kanının otolog yani kendisine kullanılma şansı mümkündür.

Kordon kanı kök hücrelerinin diğer kök hücrelerden farkı

Göbek kordonundaki kandan elde edilen kök hücreler yeni doğmuş bir bebeğin kök hücreleridir ve herhangi bir kimyasalla henüz karşılaşmamıştır. Yetişkin kök hücreleri ile kıyaslandığında çoğalma ve farklılaşma yetenekleri çok yüksektir. Bu işlemin anne ve bebek açısından herhangi bir risk taşımaması, olası bir hastalık durumunda tedavinin kemik iliği nakline göre daha kolay ve ucuz olması kordon kanının avantajıdır. Gerekli durumda çoğaltılması periferik kan kök hücrelerine nazaran daha kolay olmaktadır. 

Günümüzde, hastaların %70'ine uygun kemik iliği bulunamamaktadır. Oysa, göbek kordonundaki kandan elde edilen kök hücreler, eğer saklanmışsa, uyum problemini büyük oranda ortadan kalkmaktadır çünkü aile içinde doku uyumu şansı daha fazladır. 

Kordon kanı kök hücrelerinin tedavideki verimi

Kordon kanı kök hücreleri ortalama 40 - 50 kg ağırlığında olan hastalara rahatlıkla kullanılabilmektedir. Bu da özellikle pediatrik hastalarda önemli bir kök hücre kaynağını oluşturmaktadır. Erişkinler için tedavide daha fazla kök hücre ihtiyacı olduğunda çeşitli çoğaltım metotları uygulanabilmektedir. Erişkinlere iki ünite kordon kanı verilerek kök hücre nakli yapılabilir.

Kordon kanı nakillerinde engrafman, yani nakledilen hücrelerin yeni hücreler oluşturmaya başlama süreci her ne kadar yavaş da ilerlese nakil sonrası uyumsuzluğa bağlı doku reddi, yani GVH hastalığı diğer kaynaklara nazaran çok daha az gelişmektedir. Bu kapsamda düşünülürse erken dönemde nakil hastası iyi korunur ve mezenkimal kök hücre veya prostaglandin E2 ile birlikte kullanım gibi engrafman artırıcı tedbirler artırılırsa kordon kanı kök hücreleri tedavide çok iyi bir kaynaktır. 

Kordon kanı ve kordon dokusu kök hücreleri ile tedavide yeni gelişmeler

Dünyada 2004 yılında kök hücre kullanım kaynağı olarak %5 seviyelerinde olan kordon kanı 2014 yılı verilerine göre %15 seviyelerini bulmuş durumdadır ve bu önemli bir gelişimdir. Erişilebilirliğinin yüksek olması, HLA uyumluluk şansı, tedavi protokolündeki uyumlu profili ve ülkemizde maliyetinin uygun olması dolayısıyla kordon kanı kök hücreleri anlamlı bir kaynak oluşturmaktadır. 

Günümüzde kordon kanının kanıtlanan birçok hastalıkta kullanımı dışında yapılan deneysel çalışmalar ile kullanım sahası gün geçtikçe artmaktadır. Ayrıca hematopoetik kök hücrelerin hücre kültürlerinde çoğaltılarak kullanılması ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. 

Kordon dokusu kaynaklı mezenkimal kök hücrelerin tedavide kullanılması, tedavi başarısını olumlu yönde etkilemektedir. Şu anda özellikle Uzak Doğu'da yapılan yapay organ ve doku üretim çalışmalarında kök hücre kullanım alanlarının çerçevesini çok genişletmektedir. Yani bu alandan gelecekte beklentiler büyüktür.

Videoyu Göster
Sitene ekle
Kapat