Kullanıcı girişi
Kullanıcı adımı unuttum
Şifremi unuttum
Giriş yap
UZMANTV'ye Facebook hesabınız ile üye olun

VEYA eposta adresinle üye ol
Zaten üye misin ? Giriş yap

Kullanıcı adı hatırlatma
Kullanıcı adınızı e-posta adresinize gönderebilmemiz için, lütfen e-posta adresinizi yazıp gönder butonuna basın.
Şifre hatırlatma
Şifrenizi e-posta adresinize gönderebilmemiz için, lütfen kullanıcı adınızı ya da kayıt olurken bize verdiğiniz
e-posta adresinizi yazıp gönder butonuna basın.
ya da
İşlem Tamam
Şifrenizi sistemde kayıtlı olan e-posta adresinize gönderdik. Eğer şifre hatırlatma e-postası ulaşmazsa junk/spam klasörünü kontrol etmeniz yerinde olur. Belki yanlışlıkla oraya düşmüştür.

Üye giriş sayfasına git.

Tamam

Çocuklarda Çarpık Ayak (Pes Ekinovarus)

Çocuklarda çarpık ayak nedir?

490
kez izlendi
Puan: 4.00 / 5
Detaylı Açıklama
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Çocuklarda görülen çarpık ayak hastalığı tıp literatüründe Pes Ekinovarus olarak adlandırılır. Çarpık ayak doğumsal bir hastalıktır. Tüm çocukların ayakları anne karnındayken çarpık ayak sendromundaki gibi bir pozisyondadır ve doğuma yaklaşırken ayaklar normal şeklini alır. Ancak herhangi bir sebeple bu düzelmenin gerçekleşmemesi sonucu çocuk, ayak tabanları birbirine bakacak şekilde eğri olarak doğar. 

Bu hastalığa temel olarak erkek çocuk hastalığı diyebiliriz çünkü olguların yaklaşık yüzde 80-85'i erkek çocuklardan oluşur. Türkiye'deki sıklığı yaklaşık 1000'de 2'dir. 

Çarpık ayak hastalığı için günümüzde net bir sebep sunulamamıştır. Çeşitli yayınlarda genetik ve çevresel faktörlerden bahsedilmektedir ancak literatürde henüz ispatlanmış bir neden bulunmamaktadır.

Hastalığın derecesi ayağın sertlik deceresine göre farklılık gösterir. Bunlardan esas grubu oluşturan hasta grubu idiopatik hasta grubudur. Deformite her neden kaynaklanırsa kaynaklansın, idiopatik grup dediğimiz sebebi belli olmayan çarpık ayak sendromu vakaları, çarpık ayak sendromu popülasyonunun yüzde 90'ını oluşturmaktadır. Bu grubun tedavisi de kısmen daha kolay olmaktadır. Ancak çarpık ayağın başka bir hastalık nedeniyle oluştuğu durumlarda, herhangi bir kas ya da omurga hastalığına bağlı olarak ikincil şekilde gelişen doğuştan çarpık ayak deformitelerinin tedavisinde geniş cerrahi girişimlere ihtiyaç olabilir. 

Çocuklarda çarpık ayak nedenleri

Çocuklarda çarpık ayak hastalığının günümüzde henüz net olarak ortaya konmuş bir nedeni yoktur. Bununla ilgili ileri sürülen birtakım faktörler söz konusudur ancak yapılan çalışmalarda henüz ispatlanmış bir neden bulunmamaktadır. 

Henüz ispatlanmamış olsa da en yoğun oranda ileri sürülen ve hakkında yayınlar bulunan nedenlerden biri genetik faktörlerdir. 

Çarpık ayak sendromu genellikle erkek çocuklarda görülür. Ayrıca dünyadaki bölgesel dağılım da değişkenlik gösterir. Bu da çevresel faktörleri akla getirmektedir.  

Deformite her neden kaynaklanırsa kaynaklansın, idiopatik grup dediğimiz sebebi belli olmayan çarpık ayak sendromu vakaları, çarpık ayak sendromu popülasyonunun yüzde 90'ını oluşturmaktadır. Bu grubun tedavisi de kısmen daha kolay olmaktadır. Ancak çarpık ayağın başka bir hastalık nedeniyle oluştuğu durumlarda, herhangi bir kas ya da omurga hastalığına bağlı olarak ikincil şekilde gelişen doğuştan çarpık ayak deformitelerinin tedavisinde geniş cerrahi girişimlere ihtiyaç olabilir. 

Bu hastalıkta ayağın sertlik derecesi de değişkenlik gösterir. Yumuşak ayaklar, esnek ayaklar çok daha kolay düzeltilebilirken, sert ayak dediğimiz rijit ayakları olan çocuklarda ise tedavi daha zor olmaktadır. Her ne olursa olsun öncelikle konservatif dediğimiz alçı tedavileri ile çarpık ayak sendromu son derece başarılı bir şekilde tedavi edilebilmektedir. 

Bunun dışında bazı olgularda, nadiren cerrahi tedavi uygulanması gerekir. Cerrahi tedavi uygulanan olgularda başarılı sonuçlar elde etmek mümkündür. 

Temel olarak çarpık ayak sendromunun nüks ihtimali yüksek olan bir hastalık olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle alçı tedavisi veya hem alçı tedavisi hem cerrahi işlem yapıldıktan sonra, ayağın, yani ayaktaki düzelmenin korunması gerekir. Dolayısıyla çarpık ayak tedavisi görmüş çocukların tedavi sonrasında da takip edilmesi gerekir.

Çocuklarda çarpık ayak nedeniyle oluşan diğer sorunlar

Bebeklerde çarpık ayak tedavi edilmezse çok ciddi sorunlara neden olmaktadır. Ayaklar bir ömrümüz boyunca ağırlığımızı çeken, vücudumuzun en ağır işçileridir. Dolayısıyla ayak normal şartlarda vücudumuzun tüm yükünü ayak tabanına dengeli bir şekilde dağıtabilen bir organdır. Çarpık ayakta ise ayağın yük dağılımı tamamen bozulmuştur ve tüm yük ayağın sadece dış kenarına aktarılmıştır. Bundan dolayı çarpık ayak nedeniyle çocuk topallar. Özellikle çocukluk, genç erişkinlik döneminde çocukta bu nedenle ciddi psikolojik sorunlar ortaya çıkabilir.

Çarpık ayak, erken tedavi edildiği takdirde gayet güzel, başarılı sonuçlar alınmasına rağmen tedavi edilmediği zaman ileri dönemde çok daha komplike, çok daha ciddi ve zor ameliyatlara ihtiyaç duyulur. 

İleride yapılacak ameliyatlar birtakım kemik prosedürleri de gerektirir. Dolayısıyla çarpık ayak sorununun erken tedavi edilmesinin özellikle altı vurgulanmalıdır. 

Çarpık ayak sorununun tedavisi doğar doğmaz başlamalıdır. Bebek doğduğu zaman tedaviye başlandığında iyileşme oranı çok yüksektir. Aynı zamanda bu çocukların yaşla birlikte ayakkabı sorunları ortaya çıkar. Çocuklar istedikleri her ayakkabıyı giyemez.

Çarpık ayak sendromunun tedavi edilmemesi durumunda, ayaktaki yük dağılımı sorununa bağlı olarak ayakta nasırlar ortaya çıkar. Bu nasırları tedavi etmek de yük dağılımını düzeltilmedikçe mümkün değildir. Zira nasır tedavi edilse bile yük dağılımı sorunu anormal bir şekilde devam edeceği için yine aynı bölgede ağrılı nasırlar tekrar tekrar oluşur. 

Çocuklarda çarpık ayak tedavisi

Bebeklerde çarpık ayağın tedavisi bebek doğar doğmaz başlar. İlk olarak konservatif tedavi yöntemleri uygulanır. Bu, son yıllarda popülarite kazanan ve başarı ile uygulanan ponseti alçı tedavisi yöntemidir. Burada işlemler şu şekilde bir sıraya sahiptir. Çocuk doğar doğmaz alçı tedavisine alınır. Bu alçılar düzeltici alçılardır ve haftalık olarak değiştirilir. Ortalama olarak 5 alçı, nadiren dirençli olgularda 6 ya da 7 alçıya gereksinim duyulabilir. Bu işlemin sonunda tedrici olarak düzeltme işlemi gerçekleştirilir. Alçılamanın sonunda aşil tenotomisi adı verilen, arkadaki gergin aşil tendonunun cerrahi yöntemle kesilmesi işlemi uygulanır. 

Alçılama yöntemi ile bu vakaların yüzde 95-96'i tedavi edilebilmektedir ancak çok nadir olarak kalan yüzde 4'lük, 5'lik kısmın tedavisinde geniş cerrahi adı verilen, daha ileri, daha büyük cerrahi girişimler gerekebilir. Ancak bu girişimlerle de başarılı sonuçlar elde edilir. 

Cerrahi işlem de yapıldıktan sonra, ayağın, yani ayaktaki düzelmenin korunması gerekir. Çünkü bu hastalıkta nüks ihtimali vardır. Dolayısıyla çarpık ayak tedavisi görmüş çocukların tedavi sonrasında da takip edilmesi gerekir.

Genellikle geceleri kullanılan bacakların arasında demir bar olan ve ayakları düzeltilmiş pozisyonda muhafaza eden abdüksiyon cihazı adı verilen bir cihaz kullanılır. Abdüksiyon cihazını, çocuk müsaade ettiği müddetçe yaklaşık 3-4 yaşına kadar kullanmak gerekir. 

Çocuklarda çarpık ayak için ameliyatsız tedavi

Çocuklarda ponseti yönteminin devreye girmesi ile beraber çarpık ayak hastalığının temel tedavisi aslında ameliyatsızdır. Bu, alçı tedavisini içerir ve 1'er hafta aralıklarla 5 ya da 6 alçı ile tedrici olarak ayağın düzeltilmesini içeren bir tedavi yöntemidir. Ancak bu tedavi yönteminin sonunda, aşil tenotomisi dediğimiz küçük, basit bir cerrahi müdahale gerekebilir. Burada aşil tenotomisi dediğimiz uygulamayı ameliyat olarak görmemek gerekir. Bu işlem anne babanın yanında, poliklinik koşullarında bile uygulanabilir. 

İdiopatik grup dediğimiz, çarpık ayak olgularının çok büyük bir kısmını oluşturan sebebi belli olmayan grupta çocuklarda çarpık ayağı ameliyatsız şekilde başarılı bir şekilde tedavi etmek mümkünken, çarpık ayağın genellikle başka bir hastalık nedeniyle oluştuğu durumlarda, herhangi bir kas ya da omurga hastalığına bağlı olarak ikincil şekilde gelişen doğuştan çarpık ayak deformitelerinin tedavisinde geniş cerrahi girişimlere ihtiyaç olabilir. 

Çocuklarda çarpık ayak için cerrahi müdahale

Temel olarak çocuklarda çarpık ayağın tedavisi ameliyatsızdır. Ameliyat, çarpık ayak tedavisinin çok küçük bir kısmını oluşturmaktadır. Yani, ponseti yönteminde çocuğa birer hafta aralıklarla 5 ya da 6 alçı uygulanır. Bu, çarpık ayağı düzeltme aşamasıdır ve ayak bu aşamada düzelir. Ayağın ekinus dediğimiz, sadece aşağı doğru olan kısmı düzeltilmeye çalışılmaz alçı ile. Arkadaki aşil tendonunun gergin olan kısmı alçılama tedavisinin sonunda küçük bir cerrahi müdahale ile kesilerek, ayağın tam düzelmesi sağlanır. 

Ameliyat aşaması dediğimiz aşil tenotomisi iki yolla yapılabilir. Birincisi poliklinik şartlarında, sadece lokal anestezi ile; ikincisi ameliyathane koşullarında, çocuğu sedasyon yöntemi ile hafif bir şekilde uyutarak, basitçe yapılabilir. Aşil tenotomisi 1-2 dakika süren bir işlemdir. Büyük bir cerrahi aşama değildir. Herhangi bir şekilde dikiş gerektirmez. 

Aşil tenotomisinin ameliyathanede mi poliklinik koşullarında mı yapılacağı tamamen hekimin tercihine bağlı olarak değişir. 

Son ameliyat işleminde sonra, çocuğa 3 haftalık bir alçı uygulanır. 3. alçı aşamasının sonunda ayak artık orteze hazır hale gelir. Çocuklarda çarpık ayak tedavisinin son aşaması ortezdir. Ortez tedavisi ile de tedavi tamamlanır. 

Videoyu Göster
Sitene ekle
Kapat